صفحه اصلیابزارهای مدیریت (3) ابزارهای اقتصادی (3-7)

ابزارهای اقتصادی (3-7)

ابزارهای اقتصادی می‌تواند مکمل ابزارهای نهادی، مقررات، فنی و انواع دیگر ابزارهای به کاررفته در بخش آب باشد. به طور کلی، ابزارهای اقتصادی مستلزم استفاده از قیمت‌ها و دیگر راهکارهای بازارمحور برای فراهم‌آوردن مشوق برای مصرف‌کنندگان برای مصرف محتاطانه، کارآمد و مطمئن آب است. ابزارهای اقتصادی ممکن است مزیت‌هایی نسبت به سایر ابزارها، مانند فراهم‌آوردن مشوق برای تغییر رفتار، درآمدزایی برای کمک به تأمین مالی اصلاحات ضروری، تعیین اولویت مصرف‌کنندگان و دستیابی به اهداف کلی یکپارچه‌نگری با حداقل هزینه برای جامعه داشته باشد. برای کاربرد موفقیت‌آمیز ابزارهای اقتصادی، آنها به استانداردهای مناسب (برای نمونه برای تخلیه یا کیفیت آب سطحی)، پایش اثربخش و ظرفیت‌های نظارتی، هماهنگی نهادی و ثبات اقتصادی نیاز دارند.

ابزارهای اقتصادی در ترکیب با راهکارهای پشتیبانی‌کننده دیگر، بهترین عملکرد را خواهند داشت. به بیانی دیگر، بعید است به تنهایی اثربخش واقع شوند. ضرب‌المثلی بدین مضمون در زبان انگلیسی وجود دارد که «بازار، بودنش برایت خدمت می‌کند اما اگر نباشد آن وقت روزگارت سیاه می‌شود.» این گفته درباره ابزارهای اقتصادی مصداق دارد.

نرخ‌گذاری آب به شکل فزاینده‌ای به ابزار متداول تبدیل می‌شود (3-7-1)، و برای بازیابی هزینه‌ها، فراهم‌آوردن مشوق‌های درست برای مصرف‌کنندگان، و برای حفاظت محیط‌زیست استفاده می‌شود. در عمل، تنوع وسیعی در نوع، سطح و ساختار نظام‌های تعرفه وجود دارد، بنابراین تجربه وسیعی در این زمینه وجود دارد که قابل استفاده است. همچنین، تجربه محدودتری درباره استفاده از نرخ‌گذاری برای آب آبیاری وجود دارد. بهای آلودگی (3-7-2) به شیوه‌ای مشابه عمل می‌کند و به عنوان یک مانع در برابر رهاسازی زیان‌آور پساب آلوده ایفای نقش می‌کند.

استفاده از آب در کشاورزی غالباً مشکلاتی را به وجود می‌آورد، از جمله زمانی که حقوق بهره‌برداران آب در قانون یا عُرف ریشه داشته باشد و نمی‌تواند به آسانی لغو یا تجدید نظر شوند. در چنین مواردی، بازتوزیع آب گاهی می‌تواند با راه‌اندازی بازارها (3-7-3) که در آنها مجوزها قابل مبادله هستند، و حقابه‌داران به وسیله بازار، بابت صرف نظرکردن از دعاوی خود، جبران خسارت می‌شوند، موقتی یا دائمی محقق شود. بازارها همچنین می‌توانند به پیشگیری و کنترل آلودگی کمک نمایند: «مجوز آلوده‌کردن» در حدود تعیین‌شده به دست دستگاه‌های زیست‌محیطی می‌تواند در میان بنگاه‌ها مبادله شود، و بدین ترتیب حل و فصل دعاوی با حداقل هزینه محقق می‌شود.

با این همه، استفاده از آب تنها از قیمت آن تأثیر نمی‌پذیرد، بلکه متأثر از قیمت کالاها و خدماتی نیز می‌باشد که آب مصرف می‌کنند یا به شکل‌های دیگر بر استفاده آن تأثیر می‌گذارند. این قیمت‌ها غالباً دچار تحریف هستند، و علائم نادرستی را به مصرف‌کنندگان آب نشان می‌دهند. برنامه متوازن اصلاحات باید تصحیح قیمت‌ها را در کشاورزی، صنعت و دیگر زمینه‌هایی که بر استفاده آب تأثیر می‌گذارد مورد توجه قرار دهد (3-6-4). مالیات و یارانه نیز می‌تواند برای تقویت راه و رسم‌های »سبز» به کار گرفته شود.

                

 

بازگشت به بالا