صفحه اصلیابزارهای مدیریت (3)ابزارهای تنظیمی (3-6)

ابزارهای تنظیمی (3-6)

تنظیم را می‌توان فرایندی توصیف کرد که در قالب آن، یک دستگاه دولتی مشخص، بر فعالیت‌ها نظارت می‌کند و قواعدی را برای بنگاه‌های شاغل در یک صنعت مقرر می‌دارد. در واقع، در امر تنظیم، در قالب مشوق‌ها و بازدارنده‌ها، محدودیت‌هایی برای رفتارها در فعالیت‌های انسانی، بازارها و بنگاه‌ها قرار داده می‌شود. تمرکز تنظیم در مدیریت منابع آب، پیرامون محورهای زیر شکل می‌گیرد:

  • همسوسازی منافع صنایع با منافع دولت برای حفاظت از منابع آب. این کار مستلزم طراحی مقررات برای کنترل و نظارت بر اقدامات صنایع است. بدین منظور باید استانداردهای کیفیت آب شرب تدوین شود، کاربری اراضی و توسعه در حوضه‌های آبریز و سیلاب‌دشت‌ها، کمیت و زمان‌بندی برداشت خصوصی آب، و تخلیه پسماند در محیط آبی، تحت نظارت قرار گیرد. برای نمونه، نظارت بر برداشت آب توسط بنگاه‌ها، تعداد منابع آب را که لازم است دولت برای تنظیم آنها از طریق صدور مجوزهای برداشت اقدام نماید، کاهش خواهد داد (3-6-1، تخصیص آب).
  • مقررات‌گذاری برای حفاظت از کیفیت آب، ضروری است، چون کیفیت آب از فعالیت‌های انسان و صنایع تأثیر می‌پذیرد. ممنوعیت‌ها، مجوزها، استانداردهای کیفیت زیست‌محیطی (EQS)، تعریف مشخصات فنی، تعیین محدوده‌های حفاظت‌شده، روش‌هایی هستند که برای سالم‌ نگاه‌داشتن کیفیت آب خام به کار گرفته می‌شوند (3-6-2، کیفیت آب). از سویی دیگر، کیفیت آب به کیفیت آب شرب نیز که باید برای شهروندان فراهم شود اطلاق می‌شود. در این زمینه، لازم است تا در قالب مقررات، آب شرب سالم تعریف شود تا از سلامت آبی که شرکت‌ها تأمین می‌کنند حفاظت به عمل آید. مطلوب‌تر آن است که اقدامات لازم برای حفاظت از حوضه آبریز، در راستای حراست از محدوده‌های منشأی آب شرب، برای کاهش هزینه‌های تصفیه انجام شود.
  • از جمله اقدامات دولت ممکن است حمایت از مصرف‌کنندگان با تنظیم قیمت‌های آب باشد، چون شرکت‌های تأمین آب، با قدرت بهره‌برداری بالا می‌توانند شرایط انحصار را به وجود آورند (3-6-3، خدمات آب). به همین صورت، کیفیت آب شرب تأمین‌شده باید تنظیم شود، چرا که شرکت‌های تأمین خدمات آب ممکن است از تعهدات خود دور شوند و آب شرب را با کیفیت پائین عرضه کنند. این مهم باید در مفاد استانداردهای تأمین آب تعریف شود. در قوانین معمولاً از واژه‌های کلی مانند «سالم» یا «بهداشتی» استفاده می‌شود، ولی مهم است که استانداردهای فنی برای پشتیبانی از آنها تدوین شود. 
  • برنامه‌ریزی کاربری ارضی برای حراست از محدوده‌های آسیب‌پذیر از نظر زیست‌محیطی، مانند تالاب‌ها و اکوسیستم‌های رودخانه‌ای بسیار ضرورت دارد (3-6-4، کاربری اراضی). بدین منظور، از ابزارهایی مانند پهنه‌بندی، مجوزهای ساخت و ساز و اقدامات خاص درباره حفاظت خاک و کنترل فرسایش و نظایر آن استفاده می‌شود. در وضع قوانین ناظر به اثرات انسان بر حیات گیاهی و جانوری وابسته به آب شیرین می‌توان از ابزارهای متنوعی استفاده کرد. این ابزارها را می‌توان، بسته به نوع فعالیتی که تنظیم می‌شود ترکیب کرد (3-6-5، حفاظت از اکوسیستم آب شیرین). اعمال محدودیت درباره روش‌های برداشت محصول، حفاظت از گونه‌های در معرض خطر، حفاظت از زیستگاه، و وضع مقررات درباره گونه‌های مهاجم، نمونه روش‌های به کاررفته برای رسیدگی به اکوسیستم‌ها به شمار می‌آیند.       

 

بازگشت به بالا