حل تعارض (3-5)

روال‌های رسیدن به اتفاق نظر و مدیریت تعارض برای موفقیت نگاه یکپارچه ضروری هستند. تعارضات می‌توانند بنا به دلایل مختلف پدید آیند. حوزه‌های مستعد تعارض عبارتند از: وابستگی متقابل افراد و مسئولیت‌ها؛ ابهام درباره حیطه اختیارات، همپوشانی وظایف؛ رقابت بر سر منابع کمیاب؛ تفاوت‌ها در جایگاه و تأثیر سازمانی؛ ناسازگاری هدف‌ها و روش‌ها؛ تفاوت‌ها در سبک رفتاری؛ تفاوت در اطلاعات؛ بدفهمی‌ها در ارتباطات؛ انتظارات برآورده‌نشده؛ نیازها یا منافع تأمین‌نشده؛ قدرت یا اختیار نابرابر؛ سوء برداشت‌ها و نمونه‌های دیگر.

بروز تعارض‌ها در یکپارچه‌نگری، اجتناب‌ناپذیر است، اما نباید به فضای قطبی‌شده یا بن‌بست منتهی گردد. تعارض‌ها می‌توانند تأثیر مثبت نیز داشته باشند. برای نمونه، تعارض‌ها ممکن است در موارد زیر کمک باشند:

  • شناسایی مشکلات واقعی که باید حل شوند؛ 
  • آشکارشدن تغییر ضروری؛
  • امکان‌پذیر ساختن انجام تعدیل‌ها بدون تهدید مبنای یک رابطه؛
  • کمک به شکل‌گیری روابط جدید؛
  • تغییر نگاه به مسائل و بدین ترتیب، روشن‌شدن مقاصد و شناسایی مهم‌ترین مسائل.

مدیریت تعارض به آرایش وسیعی از ابزارهای به کاررفته برای پیش‌بینی، پیشگیری و واکنش در برابر تعارضات اطلاق می‌شود. انتخاب ابزار مناسب، به علل ریشه‌ای تعارض‌ها، و نیز نوع تعارض و مکان آن بستگی دارد. ابزارهای مدیریت تعارض می‌تواند در سه گروه دسته‌بندی شوند: اقدامات در راستای مدیریت تعارض (3-5-1)، ابزارهای مدل‌سازی/ پشتیبانی تصمیم (3-5-2) و (3-5-3) ابزارهای دستیابی به اتفاق نظر.

استراتژی مدیریت تعارض، دربرگیرنده ترکیبی از ابزارهای مختلف خواهد بود. در بیشتر موارد مرتبط با منابع آب، این ابزارها طرف‌های دخیل را به عبور از چانه‌زنی بر سر مواضع و فرایند ادعا/ مقابله با ادعا تشویق می‌کنند. این ابزارها تلاش می‌کنند به گروه‌ها کمک کنند تا منافع زیربنای موضع طرف‌ها را شناسایی، و به همراه هم، راه‌حل‌های «برنده- برنده» را بر پایه تأمین منافع خود پی‌ریزی نمایند. با این همه، باید تأکید شود که تمامی وضعیت‌ها را نمی‌توان با نتایج «برنده- برنده» حل کرد- دست کم در کوتاه‌مدت. غالباً بده‌بستان و مصالحه لازم است. مدیریت تعارض شامل تغییر اجتماعی و نیز یادگیری اجتماعی است. این کار، منافع مختلفی دارد، از جمله ماهیت داوطلبانه‌ آن. مدیریت تعارض می‌تواند روال‌ها و راه‌حل‌های سریع را برای حل اختلاف شکل دهد، کنترل بیشتر بر روی راه‌حل‌ها به دست آنهایی که بیشترین نزدیکی را به مسائل دارند، انعطاف‌پذیری بیشتر برای شناسایی راه‌حل‌ها نسبت به راه‌حل‌های عرضه‌شده در ساز و کارهای رسمی حقوقی، و صرفه‌جویی در زمان و هزینه کمک نماید.

این ابزارها تقریباً در تمامی جنبه‌های یکپارچه‌نگری در آب قابل کاربرد هستند. به ویژه در مراحل اولیه برنامه‌ریزی و طراحی یکپارچه‌نگری مفید هستند. در وضعیت‌هایی که روال حقوقی اعمال می‌شود، کمتر مفید خواهند بود.

مهم‌ترین نکته‌ای که باید بر آن تأکید شود این است که ساز و کار نهایی برای حل تعارض، قانون و رویه‌های حقوقی هستند. این بخش بر ساز و کارهای داوطلبانه برای مدیریت تعارض متمرکز می‌شود، ولی در برخی موارد، منتفعان از این فنون، اگر ندانند که راهکار نهایی برای رأی الزام‌آور وجود دارد، مشارکت نخواهند کرد.

 

بازگشت به بالا